పాపం! తాబేలు నిదానంగా దేకుతుంది. అది చెట్టుకు కాసింత దూరంలో ఉండ గానే, మొదలు పెట్టినానేను నాలుగు గెంతులు గెంతితే చాలు, దాన్ని దాటి పోగలను” అని  భావించింది కుందేలు. అందుకని ధీమాగా తాబేలుతో ఇలా అంది. “నీవు వొట్టి సోమరివి. మెల్ల మెల్లగా నడిస్తావు. నివు నడువు. నేను కాసేపాగి వస్తాను.”  “పరుగుపందెం ఈ క్షణమే మొదలైనట్లు తెలిసిందా? నీ ఇష్టం వచ్చినప్పుడు రా నాకేం?” తాబేలు చెప్పింది. ఆ మాటలకు కుందేలు తల ఊపింది. “ఇది చెట్టు వరకు వెళ్ళడం అంటే తెల్లారినట్లే. అందాకా ఓ చిన్న కునుకు తీస్తా” అనుకొంది కుందేలు. అది అక్కడే పడుకొని కునుకు తిసింది. మెలుకువ వచ్చేసరికి ఎంత సేపు నిద్ర పోయిందో తెలిసింది కాదు. వెంటనే గబగబా గెంతు కుంటూ చెట్టువద్దకు వెళ్ళింది. కాని తన కంటే తాబేలు ఉండటం చూసి సిగ్గుతో తల దించుకొంది. అంత గర్వం పనికి రాదని తెలుసుకొంది.

హరిశ్చంద్రుడు – “పక్షులు లేవకముందే మనస సరోవరంలో ఉండే ఓ హంస ఈ భూమిమీదకి వస్తుంది. అది ఎప్పుడు వస్తుందో, ఎక్కడ వాలుతుందో ఎవరికీ ఎవరికీ తెలియదు. కాని ఆ హంసను దర్శనం చేసుకొనే వాళ్ళకు ఎలాంటి లోతూ ఉండదు”. రామయ్య – “ఏమైనా సరే , నేను ఆ హంసను తప్పక చూడాలి.” హరిశ్చంద్రుడు వెళ్ళిపోయాడు. రామయ్య మరుసటిరోజు కోడి కూయక ముందే లేచాడు. ఇల్లు దాటి, హసను వెతుక్కుంటూ పొలంవైపు వెళ్ళాడు.అక్కడ పక్కపొలం యజమాని రామయ్య ధాన్యం కుప్పనుంచి ధాన్యాన్ని తన కుప్పలోకి ఎత్తిపోసుకోవడం చూశాడు. రామయ్యను చూడగానే అతను సిగ్గుతో తలవంచుకొని, క్షమించమని ప్రార్థించాడు.పొలమ్నుంచి అతను ఇంటికి తిర్గొచ్చాడు.పశువుల పాక వైపు వెళ్తుండగా పశువుల కాపరి పాలు పిండి, తన భార్య తెచ్చిన పాత్రలోకి వంచుతుండం చూశాడు.అతన్ని మందలించి ఫలహారం తిని మాళ్ళి హంసను వెతుక్కుంటూ పొలం వైపు బయలుదేరాడు.పొలం పని చేయడానికి కులీలు ఎవరూ రాలేదు.అక్కడే ఆగి కూలీలు వచ్చిన తరువాత వాళ్ళను కోప్పాడ్డాడు. ఇలా వెళ్ళిన చోటల్లా తనకి కొంత నష్టం ఆగిపొయింది.

రామయ్య అలా ప్రతిరోజు హంసను వెతుక్కుంటూ వెళ్ళేవాడు.పొలాల్లో తిరిగేవాడు.అతన్ని చుసి కూలీలు అందరు శ్రద్దగా పని చెయ్యడం మొదలుపెట్టారు.ఇంట్లో చిల్లరదొంగతనాలు ఆగిపొయ్యాయి.పంట ఇంతకు ముందు కంటే ఎక్కువగా రాసాగింది.గేదలు,ఆవుల పాలు ఎక్కువగా రాసాగాయి. ఓ రోజు హరిషుంద్రుడు రామయ్యని చుడాలని వహ్చ్చాడు.రామయ్య తన మిత్రునితో ఇలా అన్నాడు – “నాకు ఇంతవరకు హంస కనపడలేదు.కాని, దాన్ని వెతకడంలో నాకు ఎంతో మేలు జరిగింది.’” హర్షంద్రుడు నవ్వి ఇలా అన్నాడు – “హంస అంటే ఎమి అనుకొన్నావు? కష్టపడతమే తప్ప ఇంకోటి కాదు. రెక్కల కష్టం ఊరికే పోదు. మన పని మనం చేసుకోకుండా ఇతరులకు వదిలి పెడితే నష్టపోతాము.” మన కష్టానికి కచ్చితంగా ఫలితం ఉంటుంది.

అప్పుడు పులి నేను నిన్ను ఎలా నమ్మేది అని అడుగుతుంది.ఆవు నేను ఖచ్చితంగా వస్తాను.ఒక వేల ఇప్పుడు మీ దగ్గరనుంచి తప్పించుకోవాలని ప్రయత్నం చేసిన ఎప్పటికైన మీకు దొరకకమానను. నామీద నమ్మకం ఉంచి నాకు ఒక్క అవకాశం ఇవ్వండి అని అంటుంది. సరేనని పులి అనుమతి ఇస్తుంది.ఆవు ఆనందంతో ఇంటికి వెళ్ళి తన దూడకి పాలు ఇచ్చి దానికి కొన్ని మచి బుద్దులు చెప్పి పులి దగ్గరకి బయలుదేరుతుంది.అలా పులి దగ్గరికి చేరుకొని ఇలా అంటుంది – “నేను వచ్చేశాను .ఇప్పుడు మీరు నన్ను ఆరగించండి.” ఆవు నిజాయితికి ఆశ్చర్యపోయిన పులి తిరిగి – ” నీ నిజాయితికి నేను ముగ్ధుడను అయ్యాను.నీవు వెళ్ళి హాయిగా నీ బిడ్డతో జీవించు నిన్ను వదిలిపెడుతున్నాను.” అని అంటుంది.ఆవు పులికి కృతజ్ఞతలు తెలిపి తన దూడ దగ్గరికి వెళ్ళిపోతుంది.

ఓ కుందేలు ఇలా అంది – “బ్రహ్మదేవుడు మనజాతికి చాలా అన్యాయం చేశాడు.మనల్ని చిన్నవిగా,చేతగాని ప్రాణుల్లా సృష్టించాడు.దుప్పుల్లాగా కొమ్ములు ఇవ్వలేదు,పిల్లులకి మాదిరిగా పెద్దగోళ్ళు ఇవ్వలేదు.శత్రువుల నుంచి ప్రాణాలు రక్షించుకోలేము.ఎవరైనా మన మీద దాడి చేస్తే పారిపోవటం తప్ప ఇంకో మార్గం లేదు.” ఇంకో కుందేలు “ఈ కష్టాలు ,భయాలు నాకొద్దు బాబు! నేను ఏ చెరువులోనో పడి చచ్చిపోవాలనుకొన్నానూ అని అంది.మరొ కుందేలు ఇలా చెప్పింది – ‘నేను కుడా చచ్చిపోవాలనుకొన్నాను.నేను ఇంకెంత మాత్రమూ ఈ కష్టాలు పడలేను.నేనిప్పుడేవెళ్ళి చెరువులో దూకి చస్తాను.” “మేము కూడా నీవెంటే వస్తాం.మనమంతా కలిసే బతికాం, కలిసే చద్దాం.” – అని అన్నీ ఒక్కసారిగా అరిచాయి.అలా చావడనికి చెరువు వైపు బయలుదేరసాగాయి.

కుప్పలు తిప్పలుగా కప్పలు చెరువు గట్టు మీద కూర్చున్నాయి.కుందేళ్ళ అలికిడి వినగానే అవి భయపడి చెంగుచెంగున చెరువులోకి దూకాయి.కప్పలు భయపడి నీళ్ళలోకి దూకడం చూసి కుందేళ్ళు ఆగిపొయ్యాయి.అప్పుడు ఓ కుందేలు తోటి మిత్రులతో ఇలా అంది – “సోదరులారా! మనం చావలిసిన పని లేదు.రండి తిరిగి వెళ్దాం.దేవుని సృష్టిలో మనకంటే చిన్నవి,భయపడే ప్రాణులూ ఉన్నాయి.అవి బతుకుతున్నప్పుడు, మనమెందుకు చావాలి?’

ఆ మాటలు విన్న మిగతా కుందేళ్ళు ఆత్మహత్య చేసుకోకుండా తిరిగి వెళ్ళాయి.కాబట్టి కష్టాలు అనేవి అందరికి ఉంటాయి.మనకంటె హీనంగా ఉండేవాళ్ళు ఎంతోమంది ఉంటారు.మనమే వాళ్ళకంటే ఎంతో సుఖంగా ఉన్నాం అనుకొంటే ఎవరికీ ఎటువంటి కష్టాలు ఉండవు.